“วัดสะตือ” ตั้งอยู่ริมแม่น้ำป่าสัก ที่บ้านท่างาม ต.ท่าหลวง อ.ท่าเรือ จ.พระนคร ศรีอยุธยา สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย เดิมเป็นวัดเก่าแก่สร้างขึ้นตั้งแต่ปี พ.ศ.2400 ในสมัยรัชกาลที่ 5 ตั้งอยู่ทางทิศเหนือขึ้นไปไม่ไกลนัก

เหตุที่เรียกวัดสะตือ เพราะมีต้นสะตือใหญ่เป็นสัญลักษณ์ ต่อเมื่อสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พรหมรังสี) ได้มาดำเนินการสร้าง “พระพุทธไสยาสน์” วัดสะตือจึงย้ายมาตั้งที่บริเวณพระพุทธไสยาสน์ และเรียกชื่อตามตำบลว่า “วัดท่างาม”
กระทั่ง พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) เสด็จฯ ไปทรงนมัสการพระพุทธบาท ได้เสด็จขึ้นที่ท่าตำบลนี้ 2 ครั้ง ตามพระราชนิพนธ์ รัชกาลที่ 5 ในจดหมายเหตุเรื่องเสด็จประพาสต้น ครั้งที่ 2 ระบุความไว้ตอนหนึ่งว่า “…วันที่ ๓๑ กรกฎาคม ร.ศ.๑๒๕ (พ.ศ.๒๔๔๙) ได้กินข้าวกลางวันที่วัดท่างาม ทรงทำครัวและเสวยที่ตรงบริเวณใต้เศียรพระนอนใหญ่ และที่เรียกกันว่า ท่าหลวง นั้นเกิดขึ้นใหม่ เพราะพระจุลจอมเกล้าฯ เสด็จฯมานมัสการรอยพระพุทธบาท ๒ ครั้ง ขึ้นที่ท่างามทั้ง ๒ ครั้ง …”

จึงได้เปลี่ยนมาเรียกชื่อตำบลว่า “ตำบลท่าหลวง” และเรียกวัดว่า วัดท่าหลวง
แต่ต่อมาก็กลับไปเรียก “วัดสะตือ” เช่นเดิมมาถึงปัจจุบัน
วัดสะตือ ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาครั้งหลังวันที่ 8 กันยายน 2498
พระพุทธไสยาสน์ หรือที่เรียกกันว่า หลวงพ่อโต ผู้สร้างคือ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พรหมรังสี) อดีตเจ้าอาวาสวัดระฆังโฆสิตาราม พระเกจิผู้เป็นที่เคารพศรัทธา

โดยในปี พ.ศ.2413 (ก่อนมรณภาพ 3 ปี) เจ้าประคุณสมเด็จโต ได้มาก่อสร้างพระพุทธรูปก่ออิฐถือปูน ปางพุทธไสยาสน์ ริมแม่น้ำป่าสัก ขนาดองค์พระยาว 25 วา กว้าง 4 วา สูง 8 วา นับเป็นพระพุทธรูปปางไสยาสน์ที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในยุคนั้น เพื่อเป็นที่ระลึกว่ามารดาของท่านได้ให้กำเนิดท่าน ณ ที่นี้ บนเรือที่จอดอยู่ในแม่น้ำป่าสักที่ทอดตัวทางด้านหลังของวัด
กาลต่อมาได้มีการบูรณปฏิสังขรณ์และซ่อมแซม 6 ครั้ง

ครั้งที่ 1 เมื่อปี พ.ศ.2465 โดยหลวงพ่ออุปัชฌาย์บัต จันทโชติ อดีตเจ้าอาวาสวัดสะตือ ร่วมกับชาวบ้าน
ครั้งที่ 2 เมื่อปี พ.ศ.2499 จอมพล ป. พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรีในขณะนั้น ได้เดินทางมานมัสการหลวงพ่อโต และเห็นว่าองค์พระชำรุดทรุดโทรมมากจึงได้บูรณะ ใช้เวลาประมาณ 3 เดือนจึงแล้วเสร็จ โดยขนาดขององค์พระได้ลดไปจากขนาดเดิมมาก พระเกศของเก่าที่ชำรุดได้นำมาเก็บรักษาไว้ในวิหารหน้าองค์หลวงพ่อโต

ครั้งที่ 3 เมื่อปี พ.ศ.2531 โดย พระครูพุทธไสยาภิบาล (หมึก) อดีตเจ้าอาวาสได้ร่วมกับชาวบ้านบูรณะใช้เวลาประมาณ 3 เดือน
ครั้งที่ 4 เมื่อปี พ.ศ.2540 โดย พระอธิการทองคำ คัมภีรปัญโญ อดีตเจ้าอาวาส ได้ร่วมกับชาวบ้านบูรณะและทาสีองค์พระใหม่

ครั้งที่ 5 เมื่อปี พ.ศ.2546 โดย พระมหาจำรัส คุตตสีโล อดีตเจ้าอาวาส ร่วมกับชาวบ้านบูรณะและพ่นองค์หลวงพ่อโตเป็นสีทอง และได้เปลี่ยนเม็ดพระศกจากแก้วใส เป็นนิลอัดก้อน
ครั้งที่ 6 ปี พ.ศ.2553 พระครูปริยัตยาธิคุณ (เหมือน อติภัทโท) เจ้าอาวาสวัดสะตือและเจ้าคณะอำเภอท่าเรือ ร่วมกับนายณรงค์ อ่อนสอาด รองผู้ว่าราชการจังหวัดพระนครศรี อยุธยาในขณะนั้น และผู้อำนวยการศิลปากรที่ 3 จ.พระนครศรีอยุธยา ทำการซ่อมแซมรอยร้าวครั้งใหญ่หลังวิกฤตน้ำท่วม โดยลอกสีและกะเทาะปูนเก่าแล้วฉาบปูนใหม่เป็นปูนตำ ตามแบบโบราณ
นอกจากนี้ ภายในวัดยังประกอบด้วยปูชนียสถาน ปูชนียวัตถุ และเสนาสนะต่างๆ ที่สำคัญมากมาย อาทิ อุโบสถ ประดิษฐานพระพุทธรูปปางมารวิชัย ซึ่งสร้างปี พ.ศ.2497, ศาลาดินหรือวิหารสมเด็จ วิหารทรงเรือสำเภาสมัยอยุธยาตอนปลาย ที่เจ้าประคุณสมเด็จฯ ได้พักอาศัยเมื่อคราวคุมการก่อสร้างองค์พระ, พระปรางค์นาคปรก สมัยทวาราวดี (ลพบุรี) เนื้อหินทราย ที่กรมศิลปากรขึ้นทะเบียนโบราณวัตถุไว้, รอยพระพุทธบาทจำลองอายุกว่า 100 ปี ฯลฯ

พระพุทธไสยาสน์ หรือ หลวงพ่อโต วัดสะตือ นับเป็นพระพุทธรูปขนาดใหญ่มากและมีอายุการสร้างยาวนานกว่าร้อยปี ทางกรมศิลปากรจดทะเบียนขึ้นเป็นโบราณสถาน เมื่อปี พ.ศ.2543 และยังเป็นพระพุทธรูปที่มีความศักดิ์สิทธิ์เป็นที่เลื่องลือ พุทธศาสนิกชนจากทั่วสารทิศมักแวะเวียนมากราบนมัสการขอพรและขอโชคลาภต่างๆ ซึ่งมักประสบผลตามที่ปรารถนา จึงมีการแก้บนด้วยการปิดทอง หรือนำอาหารคาวหวานมาถวาย
ว่ากันว่าท่านโปรดการรำ ซึ่งเคยมีผู้มาบนบานและประสบความสำเร็จมารำแก้บนถึง 1,000 รอบ โดยหนึ่งรอบองค์พระระยะทางประมาณ 122 เมตร






