Διπλωματικός πυρετός επικρατεί για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, ο οποίος διαρκεί εδώ και τεσσεράμισι χρόνια, με τις ΗΠΑ να εντείνουν τις διαμεσολαβητικές τους προσπάθειες και την Ευρώπη να διεκδικεί ενεργότερο ρόλο στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις. Στο επίκεντρο των συνομιλιών βρίσκονται κρίσιμα ζητήματα, όπως το εδαφικό καθεστώς του Ντονμπάς, οι εγγυήσεις ασφαλείας προς το Κίεβο και η προοπτική μιας συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός.
Ωστόσο, οι διαφορές μεταξύ των εμπόλεμων πλευρών παραμένουν μεγάλες, ενώ οι αποκαλύψεις του Βολοντίμιρ Ζελένσκι για την πρόταση των ΗΠΑ να συνδεθεί η αποχώρηση της Ουκρανίας από το Ντονμπάς με την ένταξή της στο ΝΑΤΟ αναδεικνύουν τις δυσκολίες που εξακολουθούν να εμποδίζουν την επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας.
Ο Ουκρανός πρόεδρος, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, αποκάλυψε ότι οι ΗΠΑ έθεσαν, στο πλαίσιο των πρόσφατων διαπραγματεύσεων στο Αμπού Ντάμπι για τον τερματισμό του πολέμου με τη Ρωσία, το ενδεχόμενο αποχώρησης της Ουκρανίας από την ανατολική περιοχή του Ντονμπάς, με αντάλλαγμα την ένταξή της στο ΝΑΤΟ.
Σύμφωνα με τον ίδιο, Αμερικανοί διαπραγματευτές έθεσαν για πρώτη φορά το ενδεχόμενο μιας τέτοιας διευθέτησης. Η περιοχή του Ντονμπάς αποτελεί εδώ και χρόνια βασικό στόχο της Μόσχας, με τον Ρώσο πρόεδρο, Βλαντίμιρ Πούτιν, να επιδιώκει την πλήρη κατάληψή της.
Παράλληλα, η προοπτική ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ αποτελεί μία από τις βασικές αιτιάσεις που έχει επικαλεστεί το Κρεμλίνο για την ευρείας κλίμακας εισβολή του Φεβρουαρίου του 2022.
Μεγάλο μέρος του Ντονμπάς βρίσκεται ήδη υπό ρωσικό έλεγχο, ενώ η προέλαση των ρωσικών δυνάμεων στην περιοχή έχει ουσιαστικά ανακοπεί.
«Οι Αμερικανοί έθεσαν το ερώτημα: “Τι θα γινόταν αν η Ουκρανία εντασσόταν στο ΝΑΤΟ; Θα αποχωρούσε η Ουκρανία από το Ντονμπάς;”. Αυτή ήταν η πρώτη φορά που τέθηκε τέτοιο ζήτημα», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Ζελένσκι.
Ο ίδιος ξεκαθάρισε ότι η χώρα του δεν πρόκειται να παραχωρήσει εδάφη. Ωστόσο, σημείωσε ότι, εάν διαμορφωνόταν ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο εγγυήσεων ασφαλείας, το οποίο θα περιλάμβανε ισχυρές ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις και εγγυήσεις από το ΝΑΤΟ, θα έθετε την πρόταση στην κρίση του ουκρανικού λαού.
«Αν η αμερικανική πλευρά το επιβεβαιώσει αυτό με ακρίβεια, μαζί με άλλους εταίρους του ΝΑΤΟ, τότε θα ζητήσω από την ουκρανική κοινωνία τη γνώμη της: το αποδεχόμαστε ή όχι; Δεν έχω το δικαίωμα να πάρω μόνος μου αυτή την απόφαση. Αλλά χρειαζόμαστε συγκεκριμένες προτάσεις και προς το παρόν δεν υπάρχουν», πρόσθεσε.
Οι συνομιλίες στο Αμπού Ντάμπι
Οι ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας, με τη διαμεσολάβηση των ΗΠΑ, πραγματοποιήθηκαν στο Αμπού Ντάμπι την Τρίτη και την Τετάρτη. Στις τριμερείς συζητήσεις συμμετείχαν αντιπροσωπείες των δύο εμπόλεμων πλευρών και Αμερικανοί απεσταλμένοι της κυβέρνησης του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Επρόκειτο για την πρώτη συνάντηση αυτού του επιπέδου έπειτα από αρκετούς μήνες.
Τόσο ο Ζελένσκι όσο και ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, χαρακτήρισαν τις συνομιλίες εποικοδομητικές, χωρίς ωστόσο να καταγραφεί σημαντική πρόοδος προς την επίτευξη συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου.
Παρά την απουσία ουσιαστικής προόδου στα βασικά πολιτικά και εδαφικά ζητήματα, οι διαπραγματεύσεις κατέληξαν σε συμφωνία για την ανταλλαγή περισσότερων από 1.000 αιχμαλώτων.
Όπως ανακοίνωσε ο Ουκρανός πρόεδρος, η συμφωνία αφορά πάνω από 1.000 ανθρώπους, χωρίς ωστόσο να έχουν οριστικοποιηθεί ακόμη οι ακριβείς αριθμοί.
Αντίθετα, δεν υπήρξε αντίστοιχη πρόοδος στο ζήτημα μιας ενεργειακής εκεχειρίας μεταξύ των δύο πλευρών.
Σύμφωνα με τον Ζελένσκι, οι Αμερικανοί απεσταλμένοι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ είχαν αναλάβει να θέσουν το ζήτημα στον Ρώσο πρόεδρο, κατά τη συνάντησή τους στη Μόσχα την Πέμπτη. Ωστόσο, μετά την ολοκλήρωση των επαφών τους, δεν έγινε γνωστό εάν υπήρξε κάποια θετική εξέλιξη.
«Ο Πούτιν προσωπικά δεν υποστηρίζει μια εκεχειρία», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Ουκρανός πρόεδρος.
Ευρωπαϊκή συμμετοχή στις επόμενες ειρηνευτικές συνομιλίες
Την ίδια ώρα, σημαντικές εξελίξεις καταγράφονται και ως προς τη συμμετοχή της Ευρώπης στην ειρηνευτική διαδικασία για τον τερματισμό του πολέμου.
Ο Ζελένσκι συναντήθηκε την Πέμπτη (12/11) στην Ιρλανδία με τους Αμερικανούς απεσταλμένους Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, μετά τις επαφές τους στη Μόσχα. Όπως ανέφερε, οι Αμερικανοί διαπραγματευτές τον ενημέρωσαν ότι όλες οι πλευρές συμφώνησαν να συμμετάσχει η Ευρώπη στις επόμενες ειρηνευτικές συνομιλίες.
Κατά τον τελευταίο γύρο διαπραγματεύσεων στο Αμπού Ντάμπι, Ευρωπαίοι εκπρόσωποι είχαν πραγματοποιήσει επαφές με Αμερικανούς και Ουκρανούς αξιωματούχους, χωρίς ωστόσο να συμμετάσχουν στις απευθείας συνομιλίες με τη ρωσική πλευρά.
Η ευρωπαϊκή συμμετοχή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι χώρες της Ευρώπης αποτελούν πλέον τον βασικό χρηματοδότη και στρατιωτικό υποστηρικτή της Ουκρανίας.
Στη σύνοδο της Παρασκευής στην Ιρλανδία, οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμφώνησαν ότι η ευρωπαϊκή αντιπροσωπεία στις ενδεχόμενες ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις θα περιλαμβάνει εκπροσώπους πέντε μεγάλων στρατιωτικών δυνάμεων: της Βρετανίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ιταλίας και της Πολωνίας, καθώς και αξιωματούχους της ΕΕ.
Η συμμετοχή των Ευρωπαίων στις επόμενες συνομιλίες έρχεται σε μια κρίσιμη συγκυρία, καθώς παραμένουν ανοιχτά τα βασικά ζητήματα της εδαφικής ακεραιότητας της Ουκρανίας, των εγγυήσεων ασφαλείας και των όρων μιας ενδεχόμενης εκεχειρίας.
