เมียนมา เด้งรับแก้สารพิษ 25-26 พย.จัดทีมหารือไทย ‘อนุทิน’ จ่อดึงจีนร่วมมือ เลขาสมช.ชี้สัญญาณดี อุตฯเล็งคุมเข้มแร่5ชนิด เสี่ยงปนเปื้อนในลำน้ำ
เมื่อวันที่ 13 พฤศจิกายน ที่ทำเนียบรัฐบาล นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย (มท.) เปิดเผยถึงปัญหาสารพิษที่ได้รับผลกระทบจากเหมืองแร่ของสาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมา ที่กระทบกับแม่น้ำในภาคเหนือของประเทศไทย ว่า จะมีการหารือกันในระดับหัวหน้าหน่วยงานของทั้ง 2 รัฐบาล เพื่อหาวิธีแก้ไข ซึ่งทางการไทยได้แจ้งทางการเมียนมาแล้วว่า ต้องเร่งแก้ไข และต้องสร้างความร่วมมือกัน
ผู้สื่อข่าวถามว่า จะพูดคุยกับนายกรัฐมนตรีสาธารณรัฐประชาชนจีนให้ช่วยแก้ไขปัญหาเรื่องนี้หรือไม่ นายอนุทิน กล่าวว่า ทุกเรื่อง ทั้งปัญหาที่เกี่ยวข้องกับจีน และปัญหาในภูมิภาค ซึ่งนายหลี่ เฉียง นายกฯ ของจีน ได้แสดงท่าทีที่เป็นมิตร และสนับสนุนกันเป็นเป็นอย่างยิ่ง แม้ว่าจะอยู่ในระหว่างการเดินทางการประชุมอาเซียนที่ประเทศฟิลิปปินส์ ก็ยังให้เวลามาเยือนประเทศไทยถึง 2 วัน ดังนั้น เราจะมีเวลาหารือร่วมกันทั้งเต็มรูปแบบและการหารือแบบทวิภาคี ทั้งในรอบและนอกรอบ รวมถึงการพูดคุยแบบส่วนตัว
นายสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกฯและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ (กต.) กล่าวถึงกรอบระยะเวลาหารือกับรัฐบาลเมียนมาว่า จะมีขึ้นในวันที่ 25-26 พฤศจิกายนนี้
ด้าน พล.อ.ชัยพฤกษ์ ด้วงประพัฒน์ เลขาธิการสภาความมั่นคงแห่งชาติ (สมช.) ให้สัมภาษณ์ภายหลังร่วมคณะของนายสีหศักดิ์เดินทางเยือนเมียนมาอย่างเป็นทางการ และเข้าพบ พล.อ.อาวุโส มิน ออง ไลง์ ประธานาธิบดีเมียนมา ว่า ได้รายงานความคืบหน้าให้นายกฯ รับทราบในเบื้องต้นแล้ว ส่วนรายละเอียดทั้ง 4 ประเด็นที่หารือกันนั้น นายสีหศักดิ์จะเป็นผู้ชี้แจงแนวทางการแก้ไขปัญหาอย่างเป็นทางการ
เมื่อถามถึงแนวทางการแก้ไขปัญหามลพิษและสารพิษในแม่น้ำที่ส่งผลกระทบต่อไทย พล.อ.ชัยพฤกษ์ กล่าวว่า เป็นเรื่องที่กังวล และการแก้ไขปัญหาค่อนข้างยุ่งยาก ซึ่งนายสีหศักดิ์ได้หารือกับรัฐบาลเมียนมาแล้วว่า ต้องจัดทีมเข้าไปแก้ไขปัญหาโดยเร็วที่สุด รวมถึงขอความร่วมมือจากจีนในการจัดตั้งศูนย์ตรวจสอบคุณภาพน้ำ หากเมียนมาพร้อม เราก็พร้อมทุกเมื่อที่จะเข้าพื้นที่
เมื่อถามว่า ไทยจะยกระดับงดนำเข้าแร่จากเมียนมาหรือไม่ พล.อ.ชัยพฤกษ์ กล่าวว่า ยังไม่ทราบรายละเอียดในเรื่องนี้
เมื่อถามว่า ทางเมียนมาได้ให้ความมั่นใจกับไทยหรือไม่ว่า จะไปคุยหรือประสานเรื่องเหมืองในรัฐฉาน พล.อ.ชัยพฤกษ์ กล่าวว่า เมียนมาให้ความมั่นใจ และให้ความร่วมมือเต็มที่
“อย่างไรก็ตาม จุดที่ทำเหมืองเป็นเขตอิทธิพลของหลายส่วน ซึ่งเราคงต้องมีแผนหรือวิธีการสำรองที่จะเข้าไปแก้ไขด้วย เบื้องต้นต้องไปแก้ที่ต้นเหตุ หากสามารถไปคุยกับเจ้าของโรงงานตัวจริงได้ ก็จะทราบต้นเหตุ และเขาควรแก้ไขปัญหาอย่างไร เพื่อไม่ให้เกิดความเดือดร้อนกับประชาชนของทั้ง 2 ประเทศ และชนกลุ่มน้อย จากการพูดคุย นายสีหศักดิ์ได้ขอให้มีการแก้ไขเรื่องนี้เร่งด่วนที่สุด ซึ่งทางการเมียนมาจะส่งเจ้าหน้าที่มา และ กต.คงจัดการหารืออย่างเร็วที่สุด” พล.อ.ชัยพฤกษ์ กล่าว
นายอดิทัต วะสีนนท์ อธิบดีกรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่ เปิดเผยว่า ได้จัดทำ (ร่าง) ประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม เรื่อง กำหนดชนิดและสภาพแร่ที่ต้องขออนุญาตนำเข้ามาในราชอาณาจักรหรือเขตไหล่ทวีป หรือส่งแร่ออกนอกราชอาณาจักรหรือเขตไหล่ทวีป พ.ศ. … ซึ่งเป็นการปรับปรุงหลักเกณฑ์จากประกาศฉบับเดิม (พ.ศ.2560 และ พ.ศ.2562) ให้รัดกุมยิ่งขึ้น เพื่อประโยชน์ในความมั่นคงทางเศรษฐกิจ การคุ้มครองสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัยของประชาชน
“การออกประกาศฉบับนี้ ไม่ได้มีวัตถุประสงค์เพื่อห้ามนำเข้าแร่ แต่เป็นการกำหนดให้ต้องขออนุญาต เพื่อให้ กพร. สามารถตรวจสอบย้อนกลับถึงแหล่งกำเนิดแร่ และพิกัดที่ตั้งของเหมืองได้อย่างเป็นระบบ โดยเฉพาะแร่ที่นำเข้าจากประเทศเพื่อนบ้าน เราจำเป็นต้องรู้ว่าแร่มาจากเหมืองใด ได้รับการอนุญาตสัมปทานถูกต้องหรือไม่ เพื่อป้องกันไม่ให้ประเทศไทยเป็นเส้นทางผ่านหรือเข้าไปมีส่วนเกี่ยวข้องกับกระบวนการทำเหมืองที่ก่อให้เกิดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมข้ามพรมแดน” นายอดิทัต กล่าว
นายอดิทัต กล่าวถึงสาระสำคัญของ (ร่าง) ประกาศฉบับใหม่ ว่า มีการเพิ่มชนิดแร่ที่ต้องขออนุญาตนำเข้าอีก 5 ชนิด โดยเพิ่มแร่พลวง แร่ตะกั่ว แร่ทองแดง แร่ทองคำ และแร่โลหะหายาก (Rare Earth Elements) ซึ่งข้อมูลสถิติย้อนหลังพบว่าในช่วงระยะ 2-3 ปีที่ผ่านมา มีการนำเข้าแร่พลวง แร่ตะกั่ว และแร่ทองแดงจากประเทศเพื่อนบ้านเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยยะสำคัญ จึงได้เพิ่มมาตรการกับแร่เหล่านี้ ขณะที่แร่ทองคำ และแร่โลหะหายาก แม้ไม่พบความผิดปกติหรือแทบจะไม่มีการนำเข้ามาเลย แต่ก็กำหนดมาตรการเพิ่มเติมกับแร่เหล่านี้ เพราะคาดว่าอาจจะเป็นหนึ่งในสาเหตุสำคัญของการปนเปื้อนในลำน้ำต่างๆ เพื่อเป็นการป้องปรามไว้ก่อน โดยผู้ขออนุญาตนำเข้าแร่เหล่านี้จะต้องแสดงเอกสารหลักฐานเพิ่มเติม เช่น หนังสือยืนยันตัวตนของเจ้าของสัมปทานเหมืองแร่ หรือหนังสือรับรองนิติบุคคลที่ออกโดยรัฐบาลประเทศถิ่นกำเนิดแร่ และหนังสือรับรองถิ่นกำเนิด (Certificate of Origin: C/O)
“แม้ กพร.ไม่มีอำนาจที่เกี่ยวข้องกับการกำกับดูแลการทำเหมืองในประเทศเพื่อนบ้าน แต่ก็ไม่ได้นิ่งนอนใจ และพยายามจะสนับสนุนการแก้ปัญหาปนเปื้อนสารหนูและโลหะหนักในแหล่งน้ำบริเวณชายแดน เช่น แม่น้ำสาย แม่น้ำกก ฯลฯ มีการพิจารณาไปถึงการส่งออกสารเคมีต่างๆ ที่ใช้ในการแต่งแร่ และถลุงโลหะเหล่านี้ ว่ามีการส่งออกจากประเทศไทยเพิ่มขึ้นหรือไม่ แต่ก็ไม่พบความผิดปกติ
เช่น กรณีสารไซยาไนด์ที่เป็นส่วนสำคัญในการถลุงแร่ทองคำ ก็ไม่พบการส่งออกมาหลายปีแล้ว ส่วนการกำหนดให้ระบุพิกัดที่ตั้งเหมือง จะช่วยให้เราสามารถนำเทคโนโลยีมาตรวจสอบสภาพพื้นที่ และประเมินความเชื่อมโยงกับปัญหาสิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้นได้ ซึ่งจะเป็นข้อมูลสำคัญประกอบการกำหนดมาตรการเพิ่มเติมในอนาคต หากพบว่าเหมืองดังกล่าวสร้างผลกระทบต่อประเทศไทยอย่างชัดเจน” นายอดิทัต กล่าว
นายอดิทัต กล่าวว่า ก่อนจัดทำร่างประกาศ กพร. ได้จัดประชุมหารือกับผู้แทนหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น กรมควบคุมมลพิษ (คพ.) กรมศุลกากร, กต., สภาการเหมืองแร่ และ สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (ส.อ.ท.) เพื่อให้ได้ข้อมูลที่ครอบคลุมครบทุกมิติ มีการกำหนดมาตรการที่มีความเหมาะสม รัดกุม และไม่สร้างภาระเกินความจำเป็นแก่ผู้ประกอบการที่ดำเนินการอย่างถูกต้อง โดยจะนำหลักการและร่างประกาศขึ้นบนเว็บไซต์ระบบกลางทางกฎหมาย (www.law.go.th) เพื่อรับฟังความคิดเห็นตามขั้นตอนที่กฎหมายกำหนดตามลำดับ ก่อนนำเสนอรัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรม พิจารณาลงนามและประกาศใช้ในช่วงต้นปี 2570
